bernardo-bellotto-widok-warszawy-od-strony-pragi-1770

Historia warszawskiej Pragi cz.1

Większość osób kojarzy historię Pragi do czasów II wojny światowej, ale jej początki sięgają kilka wieków wcześniej. Do 10 lutego 1648 r., czyli daty nadania praw miejskich przez króla Władysława IV, Praga była wsią szlachecką, dość często zmieniającą swoich właścicieli. Ze względu na swoje usytuowanie wzdłuż Wisły, jej tereny rozwijały się bardzo szybko.

W latach 1568-1573 powstał pierwszy stały most łączący Warszawę z obecną Pragą. Jego powstanie umożliwiło nie tylko zorganizowanie na polach wsi Kamion elekcji Henryka Walezego, ale też przyczyniło się do dalszego rozwoju tamtych terenów. Centralny punkt miasta był ulokowany w okolicach dzisiejszego skrzyżowania ul. Ratuszowej z ul. Jagiellońską. To tutaj stały najważniejsze obiekty miasta, czyli kościół, ratusz, a także duży plac targowy i karczmy.

targ_na_pradze-jan-norblin-1791-r
Jan Norblin, Targ na Pradze, 1791 r.

Miasto nie cieszyło się jednak długo spokojem, wraz z przybyciem Szwedów w 1656 r. na terenach Pragi i sąsiedniego Skaryszewa rozegrały się walki, które pozostawiły po sobie duże zniszczenia. Dobre czasy dla miasta przyszły już na początku XVIII w., swoje wille zaczęły tu wznosić zamożne, magnackie rodziny, co przyczyniło się do rozwoju usług w mieście. Należy też pamiętać, że królewska rodzina Sasów dzierżawiła znaczną część Saskiej Kępy, której to nazwa pochodzi od nazwiska władców. Tereny Pragi były dzierżawione również przez liczną szlachtę, swoje pałace wybudowali m. in.: Radziwiłłowie, Sapiehowie, Czartoryscy, czy Potoccy.

szmul
Szmul Jakubowicz Zbytkower z żoną Gitlą

Najemcami Pragi byli też majętni mieszczanie, m. in. najbogatszy warszawski żyd – Szmul Jakubowicz – Zbytkower, który w 1780 r. wydzierżawił tereny obecnej Szmulowizny. Jakubowicz – Zbytkower rozwinął tu olbrzymie interesy, zmonopolizował niemal cały handel i rzemiosło praskie. Założył rzeźnię, liczne magazyny, garbarnię, tartak, młyn i dwie gorzelnie. Dużą część obecnej Pragi kupił król Stanisław August. Monarcha nabył wówczas miasto Skaryszew oraz wsie: Grochów, Kałęczyn i Gocław. Swoje włości podarował bratankowi, Stanisławowi Poniatowskiemu, który założył miasteczko Kamion między rogatkami Skaryszewa a Grochowem. Główna ulica tego miasteczka została nazwana Grochowską.

obrona_pragi_1794
Aleksander Orłowski, Obrona Pragi (Rzeź Praska) 1794

Od 1791 r., tuż przed ostatecznym rozbiorem Polski, Praga została przyłączona administracyjnie do stolicy. Kolejnym krwawym wydarzeniem w dziejach miasta była Rzeź Praska, która miała miejsce 4 listopada 1794 r. Warszawska Praga była w tym czasie strategicznym punktem obrony miasta przed wojskami carskimi podczas insurekcji kościuszkowskiej. Praga została poważnie zniszczona, a duża część jej ludności zabita przez Rosjan, pod dowództwem marszałka Suworowa. Od tego czasu Praga zaczęła pustoszeć i popadać w ruinę.

Anna Łappo-Malosse
Autorka prowadzi blog KultWarszawa (http://kultwarszawa.blogspot.com), na którym opisuje najciekawsze wątki związane z Warszawą.

Zobacz również

blog comments powered by Disqus