04

Niezwykła świątynia – kościół w kościele

Mówi się, że to najbardziej wyjątkowy Kościół na Pradze, ale może nawet w Warszawie. Kościół w kościele, czyli najstarsza świątynia na Pradze pod wezwaniem Matki Bożej Loretańskiej.

Jego historia sięga XVII wieku, gdy dzięki hojności Zygmunta II I jego syna Władysława IV (tego samego, który nadał prawa miejskie warszawskiej Pradze) ufundowano tu kościół i klasztor ojców Bernardynów. To właśnie wtedy powstała tu kaplica, którą nazwano Domkiem Loretańskim. Kto by wtedy pomyślał, że to ona przetrwa zarówno klasztor, jak i kościół.

W kaplicy honorowe miejsce zajęła figura Matki Boskiej Loretańskiej, która przybyła do Polski ok. 1640 r. Posąg robił wrażenie – odziany był w szaty z drogocennych tkanin, a skronie Matki Bożej i Dzieciątka zdobyły złote korony. Przed figurą płonęło 14 pochodni-lamp ze złoconego srebra.

Taki wizerunek w przyszłości utrwali się właśnie w herbie Pragi – Matka Boża z Dzieciątkiem nad kaplicą Loretańską podtrzymywaną przez anioły.

Historyk Warszawy Franciszek M. Sobieszczański tak opisuje ówczesny kult kaplicy i figury: „Tutaj co sobota w czasie adwentu zbierali się tłumami z okolic i ze stolicy ludzie i na kolanach odbywali podróż po korytarzach. W każdą inną sobotę odbywali po południu do Loretu praskiego podobne pielgrzymki studenci z Warszawy ze szkół pijarskich i jezuickich pod przewodnictwem właściwych prefektów i nauczycieli. W porze zimowej, kiedy Wisła stanęła, odbywał się uroczysty pochód przez rzekę, z muzyką, z chorągwiami i ze światłem. (…) W takim poszanowaniu i nabożeństwie słynęło to miejsce aż do ostatnich czasów Rzeczypospolitej” [1].

Niestety burzliwa historia Polski nie pozwoliła prażanom długo cieszyć się tym miejscem. Już w czasie potopu szwedzkiego w 1656 r. kościół, kaplica i zabudowania klasztoru zostały uszkodzone i ograbione. Wtedy jeszcze dzięki darowiznom kaplica i klasztor zostały odbudowane. Jednak w 1794 roku ponownie ograbiono świątynię podczas szturmu wojsk rosyjskich Aleksandra Suworowa na Warszawę.

Los tego miejsca przypieczętowano w czasach napoleońskich. W związku z budową na Pradze fortyfikacji władze Księstwa Warszawskiego na polecenie Francuzów wydały nakaz rozbiórki kościoła bernardynów. Niestety w 1811 r. rozebrano świątynię i klasztor. Otoczona wyjątkowym kultem kaplica przetrwała dzięki licznym protestom lokalnej ludności, która nie zgodziła się na rozbiórkę. Pomimo tego, że kaplica rzeczywiście pozostała, zakonnicy postanowili przenieść z tego miejsca figurę Matki Boskiej, która do dziś stoi w Kościele św. Anny na Krakowskim Przedmieściu. Dziś ma nawet specjalną kaplicę.

Rozbiórki objęły wszystkie praskie świątynie, stąd po zakończeniu wojen napoleońskich ogołocony Domek Loretański stał się jedynym kościołem na Pradze. Brakowało jednak figury. I tak w miejsce otoczonej kultem figury Matki Bożej Loretańskiej pojawiła się tu gotycka, znacznie starsza rzeźba Matki Bożej Kamionkowskiej. Przeniesiono ją tu po tym jak rozebrano kościół Skaryszewski. Była to drewniana statua Matki Bożej Wniebowziętej, licząca 122,5 cm wysokości, która powstała na Mazowszu około 1500 r.

I tak Kaplica Loretańska na powrót stała się sanktuarium maryjnym, jednocześnie pełniła rolę kościoła parafialnego. W XIX wieku podczas remontu odnaleziono tu nawet słynne pochodnie, które płonęły przed pierwotną figurą.

Kościółek cudem ocalał także w czasie II wojny światowej. Mimo ostrzału w 1944 roku udało się ją odbudować, a następnie przebudować. Obudowano ją zasadniczym kościołem i przykryto wspólnym dachem. Żeby zrozumieć fenomen tego miejsca warto się wybrać do tej niezwykłej świątyni.

[1] http://www.mbloretanska.republika.pl/historia.html

Fotografia: http://www.mbloretanska.republika.pl/galeria.html

Zobacz również

blog comments powered by Disqus