pre-fot-Maciej-Kru¨ger-com_5MK6511

Rosyjska warszawska Praga

Gdy myślimy o wielokulturowości warszawskiej Pragi najczęściej do głowy przychodzi nam wpływ, jaki na rozwój tego miejsca miała żydowska społeczność. Rzadziej wspominamy o rosyjskości Pragi. Tymczasem z punktu widzenia Konesera to ważny element historii tego miejsca, który tak naprawdę zdecydował, że Koneser w ogóle powstał.

Rosyjska Praga, która gwałtownie rozwija się pod koniec XIX w. rozciągała się pomiędzy Mostem Kierbedzia, a Śląsko-Dąbrowskim. Rdzenna, stara była kawałek dalej, stąd o rosyjskiej części myślano najczęściej jak o sztucznym tworze. Nietrudno znaleźć centralny punkt tego miejsca, to górująca nad okolicą cerkiew. Obok na wielkim obszarze leżącym na północ od ulicy Ratuszowej Rosjanie urządzili wielki zespół koszar i magazynów wojskowych. Dziś na tych terenach jest ogród zoologiczny.

Aleja Solidarności nazywała się wtedy Aleksandowską. Wokół niej zaczęła się gwałtowna urbanizacja. Wokół wytyczono gwiaździsty plac z pękiem rozchodzących się ulic. Obecnie to Plac Weteranów 1863 i ulice Floriańska, Sierakowskiego, istniejąca jeszcze po II wojnie światowej Łukasińskiego, którą z czasem wchłonął Park Praski.

To ożywienie przyszło po zniesieniu bariery celnej z Rosją, wprowadzonej w ramach represji po Powstaniu Listopadowym. Na Pradze pojawiła się kolej. W 1862 r. powstała kolej Petersburska, a w 1867 kolej Terespolska. Dworzec pierwszej był zlokalizowany przy ul.Targowej frontem do Wileńskiej, a Dworzec Terespolski mniej więcej w miejscu obecnego Dworca Wschodniego. Dodatkowo w 1865 roku powstała kolejka konna od Dworca Terespolskiego ulicami Kijowską, Targową obok Dworca Petersburskiego, a dalej częściowo na nasypie ulicą Aleksandrowską w kierunku mostu Kierbedzia, i dalej do Dworca Warszawsko-Wiedeńskiego w lewobrzeżnej Warszawie. Kolejka przewoziła towary i pasażerów i była częścią spójnego systemu transportowego z Rosji i Ukrainy do środkowej Europy [1].

Te przesiadki w żelazne dyliżanse tzw. ropuchy były związane z innym rozstawieniem szerokości torów. Te praskie prowadzące na Wschód miały szerszy, rosyjski rozstaw. To z tego okresu wzięło się powiedzenie, że na Wiśle kończy się Europa.

Kolej to także nowe mosty, a przede wszystkim żelazny most Kierbedzia, to wraz z nim pojawia się na Pradze woda i gaz. Wcześniej ludność czerpała wodę ze studni artezyjskich.

Rosyjska Praga to także architektura. I ta przedwojenna i powojenna. Najbardziej charakterystyczne przykłady to budynek Gimnazjum im. Władysława IV – przykład secesji rodem z Petersburga, podobnie budynek Dyrekcji Kolei Państwowych – przykład akademickiego klasycyzmu.

Stacjonujące na Pradze wojska rosyjskie miały także wpływ na powstanie Konesera. najpierw pojawiła się tu rosyjska wytwórnia spirytusu pod dosyć dziwną nazwą Warszawski Skarbowy Skład Win. Na każdego z żołnierzy przypadała kwarta 70 proc. spirytusu dziennie (!!!). W Warszawie stacjonowało ok. 100 tys. żołnierzy. Skala więc była ogromna. Lokalni właściciele ziemscy szybko dostrzegli tu szansę dla siebie. na terenach obok powstały więc prywatne zakłady Towarzystwa Oczyszczania i Sprzedaży Spirytusu pod nazwą Rektyfikacja Warszawska, która zaopatrywała sąsiedni Skład.Przez długi czas Koneser to były dwa oddzielnie funkcjonujące zakłady.

Rosyjskie ślady na Pradze można odnaleźć w wielu miejscach. Warto pamiętać o tej historii [2].

[1] blues.pl/Praga/
[2] Historię o rosyjskiej warszawskiej Pradze poznać można było podczas spaceru zorganizowanego z okazji otwarcia II linii metra. Zwiedzających oprowadzali po Pradze dwaj varsavianiści – Jarosław Zieliński i Janusz Owsiany

Zobacz również

blog comments powered by Disqus